Technologiczne Przygotowanie Produkcji
czas przygotowawczo-zakończeniowy - czas przygotowawczy

Czas przygotowawczo-zakończeniowy i czas pomocniczy

W tym artykule kontynuuję zagadnienie kalkulowania czasu obróbki i opiszę szacowanie czasów pomocniczych tp oraz przygotowawczo-zakończeniowych tpz normy czasów technologicznych. Kalkulowanie czasu obróbki odgrywa istotną rolę przy wycenie zapytania ofertowego, w tym przy określeniu własnych kosztów. Bardzo często podstawą do wyceny jest czas pracy maszyny technologicznej. Przyjęło się, że kartę normowania czasu opracowuje się dla operacji technologicznej realizowanej z wykorzystaniem konwencjonalnych obrabiarek. W rzeczywistości również w przypadku stosowania obrabiarek CNC konieczne jest kalkulowanie czasu. O ile w przypadku obróbki CNC czas główny maszynowy wynika z programu obróbkowego (można pobrać z oprogramowania CAM oraz z układu sterowania CNC, o tyle te dane nie uwzlgędniają czasów pomocniczych tp oraz przygotowawczo-zakończeniowych tpz. Poniżej możliwa do pobrania karta normowania czasu jest dedykowana zdecydowanie do obróbki z użyciem obrabiarek konwencjonalnych.

W rzeczywistości przemysłowej kiedy to coraz częściej stosuje się różnego rodzaju informatyczne systemy zarządzania produkcją (m.in. PDM, PLM) to w jakiej formie są dane prezentowane nie ma znaczenia o ile umożliwiają analizę wielowariantową i umożliwiają jednoznaczny odczyt danych. Sama papierowa wersja karty normowania czasu w każdym zakładzie produkcyjnym może być różna co wynika przede wszystkim z lokalnych potrzeb danego zakładu.

W dalszej części omówię wraz z przedstawieniem danych tabelarycznych [1, 2, 4, 6] wykorzystaną przeze mnie kartę normowania czasu. Dzięki temu wraz z wcześniejszym artykułem dotyczącym czasu głównego możliwe będzie opracowanie karty normowania czasu dla wybranej operacji technologicznej z realizowanego projektu procesu technologicznego.

Czas przygotowawczo-zakończeniowy tpz

Czas przygotowawczo-zakończeniowy tpz to czas jaki należy poświęcić na czynności związane z przygotowaniem do przeprowadzenia i zakończenia danej operacji technologicznej. W przypadku produkcji seryjnej danej części czas ten występuje tylko raz dla całej partii produkcyjnej. Do czasu przygotowawczo-zakończeniowego tpz zalicza się takie czynności jak:

  • zapoznanie się z dokumentacją technologiczną;
  • pobranie i zdanie narzędzi oraz niezbędnego oprzyrządowania technologicznego;
  • uzbrojenie i rozbrojenie obrabiarki;
  • obsługa półfabrykatów i przedmiotów obrobionych.

Spośród czynności wymienionych powyżej najbardziej niedoprecyzowaną wydaje się obsługa półfabrykatów i przedmiotów obrobionych. Współcześnie (ilustracja 1) robotyzacja w ramach automatyzacja oprócz obsługi oprzyrządowania technologicznego i narzędzi dotyczy obsługi przedmiotów obrabianych.

czas przygotowawczo-zakończeniowy - czas przygotowawczy

Ilustracja 1. Zautomatyzowane stanowisko obróbkowe – stoisko firmy Yamazaki Mazak – targi STOM 2019

Na ilustracji 1 widzimy, iż do tokarki CNC dostawiono i zintegrowano zrobotyzowane stanowisko z paletowym systemem dla obsługi przedmiotów obrabianych. Rolę palet pełnią szuflady, na których operator układa półfabrykaty, a robot przemysłowy obsługuje dodatkowo przedmioty obrobione. Szuflady wysuwa się w obydwu kierunkach co ułatwia obsługę przez operatora. W tym przypadku za partię należy uznać liczbę sztuk półfabrykatów jaką można ustalić na szufladach. Wówczas czas przygotowawczo-zakończeniowy związany z obsługą przedmiotów obrabianych obejmuje ich załadowanie i wyładowanie po obróbce. Zwróćmy jednak uwagę, że te czynności można częściowo realizować w trakcie obróbki. Dzięki temu w zasadzie można zapewnić obsługę znacznie większej partii przedmiotów niż wynosi maksymalna liczba jaką można załadować na szuflady.

Jak widać w zależności od przyjętej strategii obsługi przedmiotów obrabianych możemy różnie określić ten czas przygotowawczo-zakończeniowy. Przy opracowywaniu projektu technologicznego konieczne jest jednoznaczne określenie przyjętej strategii lub przeprowadzenie obliczeń dla kilku wariantów.

Czas przygotowawczo-zakończeniowy – tokarki

W tabeli 1 przedstawiono czasy w ramach czasu przygotowawczo-zakończeniowego dla tokarek produkcyjnych i uniwersalnych [4].

Tabela 1. Czas podany w min.
Lp.: Czynności: Maksymalna średnica obróbki: [mm]
400 1000
1 Czynności organizacyjne – przyjęcie zadania i zakończenie obróbki 10 14
2 Pójście do technologa (rozdzielnia) lub po dokumentację od 3 do 5
Uzbrojenie obrabiarki – jedno narzędzie!
3 z użyciem uchwytu trójszczękowego 7 16
4 z użyciem uchwytu 4-szczękowego 8 19
5 z zastosowaniem kłów oraz kła i trzpienia 6 11
Inne czynności w ramach czasu przygotowawczo-zakończeniowego:
6 KT – Kontrola techniczna pierwszej sztuki przedmiotu
obrobionego.
od 3 do 8
7 założenie następnego narzędzia 3 4
8 przygotowanie toczenia gwintu z użyciem śruby pociągowej 4 6
9 przesunięcie konika 1 2
10 ustawienie i regulacja podtrzymki 3 6
11 ustawienie jednego zderzaka 1 2

Powyższe dane są orientacyjne i można je traktować jako prawidłowe, lecz przybliżone. W każdym zakładzie produkcyjnym w zależności od uwarunkowań związanych z lokalizacją poszczególnych komórek organizacyjnych oraz od właściwości użytkowych posiadanych maszyn technologicznych czas przygotowawczo-zakończeniowy będzie inny ale zbliżony. W przypadku obróbki z wykorzystaniem obrabiarek CNC można empirycznie określić wartości składowych czasu tpz. Pomiary czasu trwania poszczególnych czynności nazywamy chronometrażem i zagadnienie to zostało opisane w dalszej części.

Czas przygotowawczo-zakończeniowy – wiertarki

W tabeli 2 przedstawiono czasy w ramach czasu przygotowawczo-zakończeniowego dla wiertarek stołowych i kadłubowych [4].

Tabela 2. Czas podany w min.
Lp.: Czynności: Maksymalna średnica obróbki: [mm]
35 80
1 Czynności organizacyjne – przyjęcie zadania i zakończenie obróbki 12
2 Pójście do technologa (rozdzielnia) lub po dokumentację od 3 do 5
Uzbrojenie obrabiarki – jedno narzędzie!
3 z użyciem stołu roboczego bez mocowania przedmiotu
obrabianego
3
4 z użyciem stołu roboczego i mocowanie przedmiotu
za pomocą 2 docisków
5 6
5 z użyciem stołu roboczego i mocowanie przedmiotu
za pomocą 4 docisków
6,5 7
6 z użyciem imadła bez mocowania na stole roboczym 4,5 5,5
7 z użyciem imadła mocowanym do stołu roboczego 6 7
8 z użyciem uchwytu wiertarskiego przedmiotu obrabianego
(ilustracja 2) bez mocowania na stole roboczym
5,5 7,5
9 z użyciem uchwytu wiertarskiego przedmiotu obrabianego
z mocowaniem na stole roboczym
7 8,5
Inne czynności w ramach czasu przygotowawczo-zakończeniowego:
10 KT – Kontrola techniczna pierwszej sztuki przedmiotu
obrobionego.
od 2 do 4
11 Ustawienie stołu pod określonym kątem 2 3
12 Użycie każdego kolejnego narzędzia w zależności od jego budowy
(proste czy złożone)
od 1,5 do 2

Analizując powyższe dane należy pamiętać, że w niektórych przypadkach, szczególnie przy obróbce przedmiotów wielkogabarytowych konieczne jest uwzględnienie wykorzystania np. suwnicy lub dźwigu czy zawiesia (od 5 do 9 min.).

czas przygotowawczo-zakończeniowy - czas przygotowawczy

Ilustracja 2. Przykład uchwytu obróbkowego wiertarskiego.

Na ilustracji 2 przedstawiono uchwyt obróbkowy wiertarski, który ustalany i mocowany jest na stole obróbkowym. Przedmiot obrabiany jest ustalany na kołku pełnym i powierzchni jako bazie stykowej głównej. Mocowanie odbywa się za pomocą dwóch łap dociskowych. Na drugim planie widać płytę wiertarską z tulejami wiertarskimi ustalaną w uchwycie na powierzchni. Ustalenie kątowe płyty wiertarskiej odbywa się za pomocą pary kołków pełnego i ściętego.

Czas przygotowawczo-zakończeniowy – frezarki

W tabeli 3 przedstawiono czasy w ramach czasu przygotowawczo-zakończeniowego dla frezarek uniwersalnych poziomych i pionowych [4].

Tabela 3. Czas podany w min.
Lp.: Czynności: Długość stołu roboczego do: [mm]
1000 2000
1 Czynności organizacyjne – przyjęcie zadania i zakończenie obróbki 10 12
2 Pójście do technologa (rozdzielnia) lub po dokumentację od 3 do 5
Uzbrojenie obrabiarki – jedno narzędzie!
3 z użyciem uchwytu obróbkowego frezarskiego (ilustracja 3)
z ustaleniem
12 16
4 z użyciem uchwytu obróbkowego frezarskiego bez ustalenia 10 13
5 z użyciem imadła 10 12
6 z użyciem mechanizmu podziałowego (tzw. podzielnica) 17 19
7 z użyciem uchwytu 3-szczękowego samocentrującego 9 10
Inne czynności w ramach czasu przygotowawczo-zakończeniowego:
8 KT – Kontrola techniczna pierwszej sztuki przedmiotu
obrobionego.
3
9 ustawienie głowicy frezarskiej 10 14
10 przygotowanie toczenia gwintu z użyciem śruby pociągowej 4 6
11 użycie dodatkowego stołu obrotowego (ustawienie) 6 8
12 określenie położenia kątowego wrzeciennika 2 3
13 ustawienie zespołu frezów – czas na każdy dodatkowy frez 2 3
14 użycie gotowego zespołu frezów 2 3

Na ilustracji 3 przedstawiono uchwyt obróbkowy frezarski. Przedmiot obrabiany był ustalany na powierzchni stykowej oraz na kołkach pełnym i ściętym. Ustalenie kątowe wynikało z istnienia powierzchni względem, których rowek wykonywany z wykorzystaniem tego uchwytu ma mieć określone położenie.

czas przygotowawczo-zakończeniowy - czas przygotowawczy

Ilustracja 3. Przykład uchwytu obróbkowego frezarskiego dla frezarki konwencjonalnej. Po lewej stronie widać tzw. ustawiak dla freza.

Czas pomocniczy

Czas pomocniczy tp to czas niezbędny do wykonania powtarzających się czynności przy operacji technologicznej (obróbka lub montaż) przy każdej sztuce lub sztukach przedmiotu obrabianego bądź kilku bez zmian właściwości przedmiotu. Czynności te mogą być wykonywane przez operatora i/lub przez urządzenia, w tym roboty, w ramach automatyzacji stanowiska obróbkowego. Do przykładowych czynności w ramach czasu pomocniczego zalicza się:

  • ustalenie i mocowanie przedmiotu obrabianego;
  • zdejmowanie przedmiotu obrabianego;
  • zmiana parametrów obróbki;
  • czynności pomiarowe w ramach stanowiskowej kontroli technicznej (wykonywane ręcznie przez operatora lub z użyciem sondy przedmiotowej na obrabiarkach CNC);
  • inne czynności sterowania obrabiarką (np. zmiana położenia suportu).
Czas pomocniczy – tokarki

W tabeli 4 zawarto czas pomocniczy dla ustalenia i zamocowania oraz zdjęcia pojedynczego przedmiotu obrabianego włącznie z włączeniem i wyłączeniem obrotów wrzeciona (napędu głównego).

Tabela 4. Czas podany w min.
Lp.: Czynność mocowania: Masa przedmiotu obrabianego do: [kg]
1 30
1 przedmiot obrabiany w kłach z zabierakiem 0,35 0,94
2 przedmiot obrabiany w kłach bez zabieraka 0,18 0,55
3 przedmiot obrabiany o średnicy do Ø250 włącznie
w uchwycie samocentrującym kluczowym
0,4 0,92
4 przedmiot obrabiany o średnicy powyżej Ø250
w uchwycie samocentrującym kluczowym
0,5 1,2
5 przedmiot obrabiany w uchwycie 4-szczękowym
ustawienie normalne *)
1,1 2,8
6 przedmiot obrabiany w uchwycie 4-szczękowym
ustawienie trudne *)
3,2 6,5
7 użycie gotowego zespołu frezów 2 3
*) W przypadku gdy powierzchni stanowiąca bazę główną stykową była wcześniej obrobiona
czas należ pomocniczy należy zmniejszyć o 20%.

Czas przemieszczeń narzędzia na tokarce produkcyjnej oraz uniwersalnej w warunkach produkcji średnioseryjnej w zależności od maksymalnej średnicy obróbki dla danej tokarki oraz długości samego przejścia obróbkowego może się wahać od 0,16 do 2,1 (obróbka wykańczająca). Celem precyzyjniejszego określenia czasów związanych z przejściem narzędzia (np. dojście i odejście od przedmiotu obrabianego) należy zweryfikować dane w materiałach źródłowych.

W tabeli 5 zawarto wartości czasów dla wybranych czynności związanych głównie ze zmianą warunków obróbki.

Tabela 4. Czas podany w min.
Lp.: Czynność: Maksymalna średnica toczenia
tokarki: [mm]
400 1000
1 zmiana prędkości obrotowej 0,06 0,15
2 zmiana wartości posuwu roboczego 0,06 0,1
3 zmiana kierunku posuwu roboczego 0,04 0,06
4 założenie i zdjęcie noża (wymiana narzędzia) od 0,6 do 1
5 założenie gwintownika i wprowadzenie w otwór gwintowany 0,2 nd.
6 założenie narzynki na przedmiocie obrabianym 0,2 6,5
7 ustawienie noża tokarskiego na wymiar do obróbki fazy
lub wcięcia
0,16 0,25
8 włączenie i wyłączenie chłodziwa 0,06 0,08
9 ręczne smarowanie przedmiotu obrabianego 0,04 0,08
10 czyszczenie przedmiotu obrabianego z wiórów 0,06 do 0,12 nd.
11 czyszczenie oprzyrządowania technologicznego
oraz prowadnic sprężonym powietrzem
0,06 nd.
12 pomiar kontrolny w zależności od metody pomiarowej
i mierzonego wymiaru
od 0,08 do 1,06
Czas pomocniczy – wiertarki

W tabeli 6 zawarto czas pomocniczy dla ustalenia i zamocowania oraz zdjęcia pojedynczego przedmiotu obrabianego wraz z pierwszym ustawieniem pod pierwszą oś wrzeciona.

Tabela 6. Czas podany w min.
Lp.: Czynność: Masa przedmiotu obrabianego
do: [kg]
1 20
1 uchwyt obróbkowy na stole roboczym bez mocowania 0,1 0,32
2 użycie imadła maszynowego kluczowego bez ustawiania 0,3 0,65
3 użycie imadła maszynowego kluczowego z ustawieniem prostym 0,45 1
4 użycie imadła maszynowego kluczowego z ustawieniem
średnim i trudnym
0,7 1,7
5 użycie imadła maszynowego pneumatycznego bez ustawiania 0,18 0,4
6 użycie imadła maszynowego pneumatycznego z ustawieniem prostym 0,45 0,85
7 użycie imadła maszynowego pneumatycznego z ustawieniem
średnim i trudnym
0,7 1,4
8 przemieszczenie imadła maszynowego pod kolejną oś 0,05 0,12
9 obrócenie przedmiotu obrabianego w imadle 0,1 0,25
10 użycie uchwytu 3-szczękowego samocentrującego 0,2 nd.
12 użycie uchwytu obróbkowego wiertarskiego
jednostronnego bez mocowania przedmiotu obrabianego
0,14 nd.
13 użycie uchwytu obróbkowego wiertarskiego
jednostronnego z szybkim zaciskiem przedmiotu obrabianego
0,25 nd.
14 przemieszczenie uchwytu obróbkowego pod kolejną oś 0,05 0,08
15 wymiana tulei wiertarskiej 0,05 0,07
16 czyszczenie oprzyrządowania technologicznego z wiórów 0,5 0,15

W tabeli 7 zawarto wartości czasów dla wybranych czynności związanych głównie ze zmianą warunków obróbki.

Tabela 7. Czas podany w min.
Lp.: Czynność: Maksymalna średnica
wiercenia: [mm]
35 80
1 wiercenie z posuwem ręcznym, otwór o głębokości <4D 0,11 0,15
2 wiercenie z posuwem mechanicznym, otwór o głębokości <4D 0,13 0,18
3 wycofanie wiertła w celu usunięcia wiórów i dosunięcie
do wiercenia na każdą dodatkową głębokość dla głębokości >4D
(posuw ręczny)
0,04 0,05
4 wycofanie wiertła w celu usunięcia wiórów i dosunięcie
do wiercenia na każdą dodatkową głębokość dla głębokości >4D
(posuw mechaniczny)
0,06 0,08
5 wiercenie z wykorzystaniem tulei wiertarskich, a także wiercenie
ponowne, rozwiercanie z użyciem otworu wstępnego (posuw ręczny)
0,06 0,08
6 wiercenie z wykorzystaniem tulei wiertarskich, a także wiercenie
ponowne, rozwiercanie z użyciem otworu wstępnego (posuw mechaniczny)
0,08 0,11
7 wiercenie, powiercanie, rozwiercanie bez ustalenia pod oś obróbki
(posuw ręczny)
0,05 0,07
8 wiercenie, powiercanie, rozwiercanie bez ustalenia pod oś obróbki
(posuw mechaniczny)
0,06 0,08
9 nacinanie gwintu z powrotem (automatycznym) z ustawianiem pod oś 0,09 0,13
10 nacinanie gwintu z powrotem (automatycznym) bez ustawiania pod oś 0,05 0,07
11 ręczne włączanie nawrotu gwintownika 0,02 0,03
12 czyszczenie otworu przed gwintowaniem 0,05
13 ręczne oliwienie gwintownika 0,1
14 zmiana prędkości obrotowej 0,1 0,13
15 wymiana narzędzia (uchwyt szybkozmienny, głowica wielonarzędziowa) 0,08 0,1
16 wymiana narzędzia (gniazdo stożkowe) 0,2 0,3
17 pomiar kontrolny w zależności od metody pomiarowej
i mierzonego wymiaru
od 0,2 do 0,4

Podobnie jak wcześniej i poniżej przedstawione dane tak i te w powyższej tabeli są wybrane i mają charakter szacunkowy i orientacyjny. W przypadku nie wymienionych czynności należy sięgnąć do literatury źródłowej.

Czas pomocniczy – frezarki

W tabeli 8 zawarto czas pomocniczy dla ustalenia i zamocowania oraz zdjęcia pojedynczego przedmiotu obrabianego dla frezarek poziomych i pionowych.

Tabela 8. Czas podany w min.
Lp.: Czynność: Masa
przedmiotu obrabianego
do: [kg]
do 1 20÷30
1 użycie imadła maszynowego z bazowaniem na powierzchni surowej 0,5 1,25
2 użycie imadła maszynowego z bazowaniem na powierzchni obrobionej 0,35 0,95
3 ustalenie i mocowanie na stole roboczym powierzchnią surową 1,2 2,8
4 ustalenie i mocowanie na stole roboczym powierzchnią obrobioną 0,6 1,2
5 użycie uchwytu obróbkowego z pryzmami (ustalenie w pryzmach) 0,2 0,6
6 użycie podzielnicy 0,4 1,0
7 w uchwycie 3-szczękowym samocentrującym 0,22 nd.
8 w uchwycie obróbkowym z ustaleniem na czopie 0,25 0,95

W tabeli 9 zawarto wartości czasów dla wybranych czynności związanych głównie ze zmianą warunków obróbki.

Tabela 7. Czas podany w min.
Lp.: Czynność: Długość stołu: [mm]
1000 2000
1 zmiana prędkości obrotowej wrzeciona 0,1 0,12
2 zmiana wartości posuwu roboczego stołu 0,05 0,07
3 zmiana kierunku posuwu roboczego stołu 0,03 0,05
4 zmiana położenia pionowego wrzeciona 0,14 0,2
5 wymiana freza (gniazdo stożkowe) 0,35 0,5
6 wymiana freza (oprawka) 1 1,6
7 pomiar kontrolny w zależności od metody pomiarowej
i mierzonego wymiaru
od 0,08 do 1,32

Chronometraż

Chronometraż stanowi pomocniczą technikę w zarządzaniu produkcją. Chronometraż jako metoda rozwija się wraz ze zmieniającymi się potrzebami informacyjnymi zakładów produkcyjnych. Na początku chronometraż wykorzystywano do pomiaru czasu trwania poszczególnych czynności. Dzięki temu możliwe było określenie ile czasu potrzeba by wykonać określone zadania technologiczne na danym stanowisku, a w konsekwencji czasochłonność całego procesu produkcyjnego.

czas przygotowawczo-zakończeniowy - czas przygotowawczy

W pełni zgadzam się z autorem [5], iż współcześnie chronometraż zyskał na znaczeniu. Przede wszystkim wykroczył poza tradycyjny pomiar czasu pracy włącznie z jego dotychczasową analizą i interpretacją. Dziś technika chronometrażu stosowana jest również w analizie właśnie czasów pomocniczych i przygotowawczo-zakończeniowych. Jednocześnie jednak mam nieodparte wrażenie, że i wcześniej chronometraż miał takie zastosowanie. Biorąc jednak współczesne środki produkcji, w tym automatyzację i informatyzację zarządzania produkcją technika chronometrażu nadal jest stosowana i jest ważna. Z jednej strony indywidualizacja stosowanych rozwiązań technicznych, a z drugiej potrzeba wynikająca z metod zarządzania procesami produkcyjnymi (standaryzacja, procedury).

Kiedy sięgamy do takich źródeł jak [1, 4] i wykorzystujemy zawarte w nich czasy to musimy zdawać sobie sprawę, że właśnie dzięki chronometrażowi możliwe było opracowanie tabel, szczególnie  tych obejmujących czas przygotowawczo-zakończeniowy tpz oraz czas pomocniczy tp.

W ramach dydaktycznie realizowanych projektów technologicznych z powodzeniem można stosować dane tabelaryczne, choć pochodzą za lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Sam postęp technologiczny o charakterze jakościowym bez wątpienia wpływa na poszczególne czasy. Producenci obrabiarek CNC podają czas wymiany narzędzia od wióra do wióra, czyli od przerwania obróbki, poprzez przejście narzędzia do określonej bezpiecznej pozycji, wymiany narzędzia, przejścia narzędzia do kolejnej pozycji i wznowienia procesu obróbkowego. W warunkach rzeczywistych trzeba sięgać do wiedzy innych pracowników, danych wewnętrznych oraz do techniki chronometrażu.

Źródła
  1. Wołk R., Normowanie czasu pracy na obrabiarkach do obróbki skrawaniem, WNT 1972
  2. Feld M., Podstawy projektowania procesów technologicznych typowych części maszyn, WNT 2000
  3. Durlik I., Inżynieria zarządzania. Strategia i projektowanie systemów produkcyjnych. Strategie organizacji i zarządzania produkcją, Placet 1993
  4. Górski E. (koordynator), Poradnik inżyniera. Obróbka Skrawaniem, tom II, WNT 1993
  5. Wacławik Ł., Rozwój zastosowań chronometrażu od klasyki po współczesność, Przegląd Organizacji 8/2018
  6. Notatki własne autora.
Lista artykułów dotyczących normy czasów technologicznych na wortalu

Zdjęcie wyróżniające: https://pixabay.com/photos/macro-cogwheel-gear-engine-vintage-1452987/

About author

morek

Rocznik 1973. W 1993 skończyłem Technikum Elektryczne Nr 1. W 1998 roku Wydział Mechaniczny Technologiczny i Automatyzacji (obecnie WIP) PW. 1997-2000 konstruktor narzędzi skrawających w F.W.P. VIS S.A. 2004. Doktorat z technologii kół zębatych. Technologie wytwarzania i procesy technologiczne to moja pasja.

Related Articles

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

YouTube



Kategorie

Nadchodzące wydarzenia

  1. Warsaw Industry Week – IV Edycja

    Listopad 13 - Listopad 15
  2. ExpoBONDING

    Listopad 20 @ 08:00 - Listopad 21 @ 17:00
%d bloggers like this: